Vụ George Floyd: Tổng thống Trump có thể điều động quân đội dẹp biểu tình?

BBC TiengViet-3/6/2020

Giữa lúc biểu tình lan rộng khắp nước Mỹ, Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ điều động quân đội để chấm dứt tình trạng bất ổn.

Ông Trump cho biết sẽ triển khai quân đội nếu các thành phố và tiểu bang không tự giải quyết vấn đề.

Tổng thống Mỹ

Getty ImagesNếu có thành phố hoặc tiểu bang không chịu thực hiện các biện pháp cần thiết… tôi sẽ điều quân đội đến giải quyếtDonald Trump
Tổng thống Mỹ

Nhưng một số thống đốc tiểu bang nói rằng chính phủ không có quyền điều quân đội liên bang đến mà không có sự cho phép của chính quyền tiểu bang.

Tổng thống có quyền điều động quân đội?

Nói một cách ngắn gọn, tổng thống có quyền làm điều đó trong một số tình huống nhất định.

Hiện đã có hàng ngàn binh sĩ thuộc Vệ binh Quốc gia, lực lượng dự bị của Lục quân Hoa Kỳ, được triển khai.

Vụ George Floyd: Tổng thống Trump dọa điều thêm quân để chấm dứt bất ổn

Vụ George Floyd chết: Tại sao biểu tình biến thành bạo động?

Vụ George Floyd và lời kêu gọi biểu tình ôn hòa

Lực lượng này đã có mặt tại hơn 20 tiểu bang trên khắp nước Mỹ để ngăn biểu tình, nhưng sự có mặt của họ là do chính quyền các thành phố hoặc tiểu bang yêu cầu.

Tuy nhiên, một đạo luật của Mỹ được thông qua vào thế kỷ 19 đã liệt kê các tình huống chính quyền trung ương Washington DC có thể can thiệp mà không cần sự cho phép của tiểu bang.

Đạo luật Khởi loạn quy định không bắt buộc phải có sự chấp thuận của thống đốc tiểu bang trong trường hợp tổng thống xác định tình hình tại một tiểu bang đang ở mức không thể thực thi luật pháp Hoa Kỳ, hoặc khi quyền của công dân bị đe dọa.

Luật được thông qua vào năm 1807 nhằm cho phép tổng thống huy động dân quân chống lại “các cuộc đột kích thù địch của thổ dân” – và sau đó luật này đã được mở rộng để cho phép triển khai quân đội Hoa Kỳ trong các vụ gây rối quốc nội và bảo vệ các quyền dân sự.

Vệ binh Quốc gia là quân dự bị của Lục quân
Vệ binh Quốc gia là quân dự bị của Lục quân

Một luật khác được thông qua vào năm 1878 đòi hỏi phải có sự cho phép của Quốc hội đối với việc sử dụng quân đội ở trong nước, nhưng một chuyên gia pháp lý nói với BBC rằng Đạo luật Khởi loạn là đủ thẩm quyền pháp lý cho tổng thống triển khai quân đội.

Có thể thấy trong hoàn cảnh hiện tại, tổng thống có cơ sở pháp lý để sử dụng quân đội mà không cần sự chấp thuận từ các tiểu bang.

“Điểm mấu chốt”, Robert Chesney, giáo sư luật tại Đại học Texas, nói, “ở đây chính là quyết định của tổng thống; còn các thống đốc không cần phải đề nghị tổng thống hỗ trợ.”

Luật này từng được áp dụng chưa?

Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội, Đạo luật Khởi loạn đã được sử dụng hàng chục lần trong quá khứ, nhưng chưa từng được áp dụng trong gần ba thập kỷ gần đây.

Luật này được áp dụng gần đây nhất là vào năm 1992 khi cựu Tổng thống Hoa Kỳ George HW Bush triển khai giải pháp dẹp bạo loạn ở Los Angeles.

Suốt thời kỳ đấu tranh dân quyền thập niên 1950 và 1960, có ba tổng thống khác nhau đã sử dụng luật này, trong đó có trường hợp luật được dùng ngay cả khi có sự phản đối từ thống đốc tiểu bang.

Tổng thống Dwight Eisenhower đã đối mặt với sự phản đối khi ông sử dụng luật này vào năm 1957 để điều binh sĩ Hoa Kỳ đến Arkansas nhằm kiểm soát cuộc biểu tình tại một trường học, nơi học sinh da đen và da trắng cùng học chung.

Kể từ cuối thập niên 1960, việc sử dụng luật này trở nên rất hiếm. Quốc hội đã sửa đổi luật vào năm 2006 sau cơn bão Katrina trong nỗ lực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của quân đội trong khắc phục hậu quả thiên tai, nhưng sửa đổi đã bị bãi bỏ sau khi các thống đốc bang phản đối.

Jake Horton -BBC Reality Check

Xem thêm: Biểu tình ‘Tôi không thể thở’ lan rộng khắp thế giới

https://www.bbc.com/vietnamese/live/world-52904902Cái chết của George Floyd: Tiếp tục biểu tình ở Mỹ, bạo lực giảm