Monday, November 19, 2018

Việt Nam trước Vận hội Công nghiệp 4.0

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng coi CMCN 4.0 là cơ hội để kinh tế Việt Nam bứt phá.

Quê Hương Online-14/09/2018 08:59:00 AM

Có thể nói năm 2018 của Việt Nam là năm của những sự kiện phục vụ cho công cuộc thúc đẩy phát triển công nghiệp 4.0. Cuộc cách mạng 4.0 đòi hỏi cấp lãnh đạo vĩ mô phải có chiến lược và chính sách thích ứng và phù hợp.

Trước những thời cơ, vận hội nhưng cũng là thách thức mới, tháng Tư vừa rồi, với trọng trách được Chính phủ giao nhiệm vụ tìm chìa khoá mở đường cho công cuộc phát triển đất nước trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng làm trưởng đoàn đã sang và tìm hiểu về lĩnh vực này ở Hoa kỳ.

Cuối tháng 7 vừa qua, Giáo sư Jason Furman, Chủ tịch Hội đồng cố vấn kinh tế của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama đến Việt Nam với mục đích tìm hướng đi thích hợp cho vị thế và hoàn cảnh hiện tại của Việt Nam trong cuộc cách mạng tri thức.

Sang những ngày đầu tháng 8, Bộ Kế hoạch và Đầu tư thay mặt Chính phủ mời 100 tri thức trẻ của Việt Nam đang làm việc trong các lĩnh vực công nghệ về nước để giúp chính phủ kiến tạo đề án phát triển kinh tế tri thức trong thời đại 4.0. Chính thức ngày 12/8 vừa qua, 100 trí thức ở các nước phát triển trong đó phần lớn từ Hoa Kỳ về Việt Nam và đã có mặt trong buổi khai mạc đầu tiên tại Hà Nội.

Ngày 28/8, Thủ tướng chính phủ ký quyết định thành lập chính phủ điện tử. Với quyết tâm cao độ, Đảng và Chính phủ cùng hệ thống chính trị đang quyết tâm hiện thực hoá những thành tựu trí thức nhân loại trong lĩnh vực công nghệ để điều hành, quản lý tốt hơn nhằm mục đích nâng cao chất lượng cuộc sống của toàn dân. Khi ứng dụng công nghệ cao vào cuộc sống thì mọi chi phí vận hành bộ máy chính trị cho đến sản xuất kinh doanh và sinh hoạt sẽ đơn giản và tiết kiệm chi phí hơn, năng suất lao động và hiệu quả tăng lên và tất nhiên thu nhập bình quân cũng tăng lên.

Như ở Hoa Kỳ, những thủ tục hành chính đơn giản như khai giảng hay kết thúc năm học cho các trường ở Hoa Kỳ cũng rất thực tế và tiết kiệm. Mọi thứ đều thông báo qua mạng internet và gửi đến từng học sinh qua hệ thống cổng thông tin điện tử. Việc tổ chức rất chu đáo, chuyên nghiệp và không khẩu hiệu cờ hoa hay những lời chúc nhân dịp khai giảng, không hình thức, tốn kém về thời gian và nguồn lực của xã hội. Tất cả các việc đều thông qua ứng dụng công nghệ như: Khám chữa bệnh, thu nộp thuế nhà đất, bảo hiểm xe cộ, sổ đỏ, sổ hồng hay hộ chiếu…

Tất cả những việc làm đó trong một xã hội mà công nghệ phát triển đều tạo nên tính chuyên nghiệp và hiệu quả cho xã hội. Như quản lý lĩnh vực bất động sản ở Mỹ cũng đã rất đơn giản về thủ tục hành chính và cũng không phải tốn kém giấy tờ làm hồ sơ lưu trữ hay làm bìa đỏ, bìa hồng và chi phí cho bộ máy theo dõi và quản lý. Tất cả đều được thể hiện trên mạng internet. Bạn có thể ngồi bất kỳ ở đâu đều có thể biết hết các thông tin về một ngôi nhà bạn quan tâm trong nước Mỹ.

Những ngôi nhà hàng trăm năm nay, việc bán mua bao nhiêu lần hay mức thuế bao nhiêu và gần trường nào… đều thể hiện qua trang mạng. Qui hoạch phát triển thành phố cũng vậy. Họ luôn luôn phát triển nhưng bảo đảm sự trong sạch về môi trường và không xáo trộn cuộc sống hàng ngày. Phát triển để tạo thêm tiện ích và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tất cả những quy hoạch phát triển ấy đều có các thông tin trên mạng internet để doanh nghiệp biết và tìm hiểu để nghiên cứu trước nhiều năm khi quan tâm đầu tư.

Hay việc bán bia rượu ở Mỹ không phải siêu thị hay bang nào cũng được chính phủ Liên bang cấp giấy phép bán. Nhưng mỗi khi một siêu thị được cấp giấy phép thì những người vào mua phải trên 18 tuổi và trình ID (như chứng minh thư nhân dân) để lưu lại trong hệ thống quản lý. Và những đối tượng thường xuyên mua và mua nhiều cũng sẽ được theo dõi qua mạng internet của các cơ quan chức năng giám sát. Mỗi khi có những sự cố không tốt trong xã hội xảy ra (tất nhiên không phải sự việc nào cũng do bia rượu) thì các cơ quan chức năng giám sát không mất quá nhiều chi phí cho việc điều tra. Tất cả những sự giám sát quản lý của các cơ quan chức năng đều thực hiện qua mạng internet.

Cuộc sống vốn nhẹ nhàng và đơn giản như vậy. Tuy nhiên ở Việt Nam, do hệ thống quan lý nặng về thủ tục giấy tờ hành chính đã gây ra nhiều hệ lụy và tạo nên  bức xúc trong đời sống nhân dân.

Chính vì vậy bản dự thảo mới nhất của luật phòng chống tham nhũng (sửa đổi) được trình ra tại Hội nghị đại biểu quốc hội hoạt động chuyên trách ngày 6/9 vừa qua đã nêu lên 2 phương án xử lý tài sản bất minh là nên đánh thuế hay giải quyết tại Toà án. Theo thiển nghĩ của cá nhân tôi thì dù giải quyết theo phương án nào mà nếu phải lập ra cơ quan chuyên trách kiểm soát tài sản cán bộ riêng đều không hiệu quả và rất tốn kém cho ngân sách. Bởi một lẽ những quy định ấy dẫn đến quá nhiều cơ quan có chức năng quản lý nhưng không thực chất. Hơn nữa những sự việc dù to hay nhỏ xảy ra và tiến trình xử lý theo hình thức nào cũng phức tạp và tốn kém không thể đong đếm. Cái mất mát lớn nhất của một quốc gia trong con mắt thế giới đó chính là quốc gia tham nhũng và nhiều tệ nạn xã hội, hệ thống quản lý quốc gia yếu kém và chỉ số minh bạch thấp.

Đó cũng chính là một trong những nguyên nhân các nước phát triển ít có dự án lớn đầu tư vào các nước có hệ thống quản lý yếu kém và chỉ số minh bạch không cao. Như Hoa kỳ, nếu xét trên phương diện quan hệ ngoại giao với nước ta hiện nay là phát triển rất tốt. Tuy nhiên nếu xét về đầu tư dự án tại Việt Nam thì hiện nay chỉ ở mức 10 tỷ đô la Mỹ trên tổng mức đầu tư của Hoa kỳ ra nước ngoài (mỗi năm trên 300 tỷ đô la Mỹ). Mức thu hút đầu tư của Việt Nam như thế chứng tỏ chưa thực sự hấp dẫn. Có nhiều nguyên nhân trong việc ấy nhưng tính minh bạch là một môi trường cần thiết cho các nhà đầu tư. Và cũng chính từ sự thiếu minh bạch nên một số nhà đầu tư nước ngoài ở một số quốc gia cũng có chỉ số minh bạch thấp đã tìm mọi cách đầu tư và đã lợi dụng để làm méo mó thêm sự yếu kém trong hệ thống quản lý của đất nước ta.

Ở Mỹ, dù là Tổng thống, Thượng nghị sỹ, tỷ phú hay người dân, mọi thông tin về thu nhập hay tài sản của họ đều cập nhật công khai trên mạng internet. Điều đó bảo đảm tính minh bạch, khách quan và dân chủ. Nó ngăn ngừa từ xa những vi phạm có thể xảy ra của mọi đối tượng trong xã hội.

Muốn có được sự quản lý tốt và minh bạch của một xã hội phát triển văn minh cần phải có công nghệ cao để đáp ứng cho hệ thống quản lý ấy. Tuy nhiên, sự mong muốn ấy là khát vọng của mọi người dân nhưng để có được hệ thống công nghệ ứng dụng cho mỗi người dân sử dụng cập nhật hàng ngày để nâng cao chất lượng cuộc sống vẫn không hề đơn giản.

Thực tế trong hơn 2 năm từ 2016 đến nay, tôi cùng một số đồng nghiệp khi triển khai về một công nghệ ứng dụng kiểm định chất lượng giáo dục và đào tạo để định lượng một cách căn bản và khoa học về thực chất của nguồn nhân lực nhưng không hề đơn giản. Bởi vì nhà trường không thể ứng dụng công nghệ thông tin nếu không được sự chấp thuận của cơ quan quản lý cấp trên là phòng giáo dục của quận, huyện và sở giáo dục. Nếu phòng giáo dục của quận, huyện muốn đầu tư cho các trường học thì phải được sự chấp thuận của sở giáo dục và đào tạo. Còn sở giáo dục muốn ứng dụng thì có 2 điều phụ thuộc là tài chính để đầu tư cho công nghệ thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố, còn chuyên môn thì phụ thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Một khi đã phụ thuộc dây chuyền như thế thì xảy ra nhiều thứ phải xử lý và rất tốn kém mà cái tốn kém nhất là mất thời gian và thiếu tính chủ động, sáng tạo của nhà trường. Trong khi công nghệ thế giới thì phát triển rất nhanh và đi vào ứng dụng tiện ích cho mọi người thì chính chúng ta đang phụ thuộc nhiều cơ chế chồng chéo nên thiếu tính chủ động trong công việc của mỗi lĩnh vực chuyên môn. Đơn cử trong  hơn 2 năm qua, chúng tôi đã tiến hành rất nhiều các cuộc hội thảo và tổ chức rất chuyên nghiệp cho các sở, các trường trên khắp 3 miền của đất nước nhưng hiệu quả không được như mong muốn. Bởi một lẽ chúng tôi miễn phí hoàn toàn cho một số trường ứng dụng thì rất tốt và hiệu quả nhưng không được cơ quan chủ quản đồng ý thì các trường không được phép ứng dụng các phần mềm quản lý.

Đây cũng là lý do mà không ít nhà khoa học, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài còn e dè với các lời mời hợp tác với các tổ chức trong nước như những trăn trở và kỳ vọng của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng: “ Một trong những nội dung quan trọng trong xây dựng các chiến lược về cách mạng công nghiệp 4.0 chính là việc làm thế nào để tạo điều kiện tốt nhất để huy động nguồn nhân lực người Việt chất lượng cao trong và ngoài nước  tham gia ngay vào việc triển khai các nhiệm vụ chiến lược quốc gia về 4.0. Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 là thời cơ ngàn năm có một đối với nước ta, bởi với các cuộc cách mạng khác, chúng ta đã chậm quá nhiều so với các nước.

Lần này nếu chúng ta không nắm được cơ hội như vậy, chúng ta sẽ tụt hậu ngày càng xa; khả năng rút ngắn khoảng cách với các nước phát triển ngày càng khó khăn hơn. Thời cơ tốt như vậy, chúng ta phải cùng nhau nỗ lực, phấn đấu với một tinh thần chung tay, đồng lòng để góp phần tạo ra kết quả to lớn hơn nữa trong năm 2018 đưa đất nước đi lên hiện đại và thịnh vượng, là cơ hội để Việt Nam vươn lên trở thành nước công nghiệp hiện đại hóa trong thời gian sớm nhất và Việt Nam cần tập trung mọi nguồn lực để thực hiện thành công cuộc cách mạng này”.

Thực tế chúng tôi đã trải qua và lăn lộn với công việc chuyển giao công nghệ hơn 2 năm qua ở Việt Nam tôi hiểu được tại sao như Hoa Kỳ hay các nước phát triển đã rời ga và tiến xa trong kỷ nguyên mới- kỷ nguyên phát triển vũ bão của cách mạng 4.0 và hiện thực hoá công nghệ ứng dụng vào đời sống thường nhật của người dân thì Việt Nam vẫn loay hoay, quay trở về trong sân ga nông nghiệp nhỏ hẹp với cách thức lạc hậu. Tuy nhiên, tôi vẫn hy vọng rằng hiện nay Đảng và Chính phủ đã đồng hành và là cầu nối cũng là điểm tựa để những người làm công nghệ trong các lĩnh vực có điều kiện phục vụ đất nước và nhân dân, tôi tin tưởng đất nước ta sẽ không phải một lần nữa bỏ lỡ cơ hội để lên chuyến tàu công nghiệp 4.0 đồng hành cùng bạn bè quốc tế như lời Giáo sư Jason Furman – Cố vấn của cựu Tổng thống Obama đã nói: “Việt Nam hoàn toàn có khả năng nhảy vọt về kinh tế trí tuệ nhân tạo”.

Hà An – Hoa Kỳ

 

Check Also

Hình ảnh lễ kỷ niệm 45 năm quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Anh

Tại Central Hall Westminster Storey’s Gate, London SW 1H 9 NH tối 9-10-2018, đã diễn …