Giáo sư Từ Giấy – một tài năng tỏa sáng và sự nghiệp cống hiến lớn lao

Giáo sư Từ Giấy

SaiGonGiaiPhong-12/10/2021

Ngày 10-10-2021 là tròn 100 năm ngày sinh cố Giáo sư Từ Giấy, Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động, nhà khoa học lớn, nhà giáo, nhà báo lão thành.

Năm 1993, GS Từ Giấy là người Việt Nam đầu tiên được nhận giải thưởng “Nhà dinh dưỡng xuất sắc nhất châu Á”. Tháng 3-2008, ông được trao giải thưởng “Nhà khoa học đã suốt đời cống hiến cho sự nghiệp dinh dưỡng”. Ngay năm sau đó (năm 2009), ông được vinh danh là 1 trong 20 “Huyền thoại sống của ngành dinh dưỡng thế giới” – một vinh danh toàn cầu hiếm hoi của Ủy ban Dinh dưỡng thuộc Liên hiệp quốc. Ngày 10-10-2021 là tròn 100 năm ngày sinh cố Giáo sư Từ Giấy, Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động, nhà khoa học lớn, nhà giáo, nhà báo lão thành.

Giáo sư Từ Giấy - một tài năng tỏa sáng và sự nghiệp cống hiến lớn lao ảnh 1

Giáo sư Từ Giấy cùng phu nhân

Người viện trưởng sáng lập đầu tiên của Viện Dinh dưỡng quốc gia

GS Từ Giấy sinh năm 1921 tại làng Khê Hồi, xã Hà Hồi, huyện Thường Tín, Hà Đông trong một gia đình nghèo. Thông minh, ham học, ông đã đỗ đầu cuộc thi luận Quốc văn toàn tỉnh Hà Đông khi mới 15 tuổi. Năm 1943, ông tốt nghiệp tú tài xuất sắc tại Trường Bưởi (Hà Nội) và ngay năm đó thi đỗ vào trường đại học danh tiếng – Trường Đại học Y – Dược Hà Nội. Ngày trúng tuyển vào trường 200 người nhưng hết năm thứ nhất chỉ còn 40 người, tức là “rụng” đến 160 người. Đến năm cuối thường chỉ còn lại 7 người. Vừa bước vào năm học cuối cùng thì Cách mạng Tháng 8 nổ ra, các trường tạm ngừng hoạt động. Thành công của cuộc cáng mạng vĩ đại này đã thổi bùng nhiệt huyết trong trái tim sinh viên y khoa Từ Giấy và lập tức anh tình nguyện vào quân đội theo tiếng gọi thiêng liêng của Đảng, nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của chiến trường.

Tháng 6-1946, ông được giao nhiệm vụ xuất bản tờ báo Vui Sống để tuyên truyền, phổ biến kiến thức về vệ sinh, phòng bệnh, ăn uống hợp lý cho quân và dân trong hoàn cảnh khó khăn gian khổ. Cùng với báo Sự Thật, Cứu Quốc, Vệ Quốc Đoàn, báo Vui Sống là 1 trong 4 tờ báo đầu tiên của nước Việt Nam mới.

Trong 7 năm hoạt động (1946-1952), báo Vui Sống trở thành món ăn tinh thần của đồng bào và chiến sĩ, đã truyền bá các kiến thức sức khỏe, vệ sinh cho bộ đội và nhân dân, góp phần bảo vệ sức khỏe, tăng gia sản xuất, cải thiện đời sống.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người tổng chỉ huy quân đội thời đó đã biểu dương báo Vui Sống “Tờ báo đã góp phần rất quan trọng trong phổ biến kiến thức phòng bệnh, đặc biệt là sốt rét, giữ gìn vệ sinh chung, vệ sinh cá nhân, cải thiện ăn uống để phòng các bệnh thiếu vitamin và bệnh đường ruột thường làm hao hụt quân số và cách giữ gìn tốt đôi chân trong hành quân đường dài”.
Giáo sư Từ Giấy bên Đại tướng Võ Nguyên Giáp 

Từ năm 1952, ông là Trưởng phòng Phòng bệnh của Cục Quân Y, Trưởng ban Phòng bệnh quân đội mặt trận Điện Biên Phủ. Từ năm 1956 đến năm 1961, ông đi tu nghiệp tại Liên Xô. Ngay khi về nước, ông làm Chủ nhiệm Khoa Vệ sinh quân đội (Học viện Quân y) rồi Phó Cục trưởng Cục Quân nhu kiêm Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ăn mặc quân đội năm 1961-1966. Ông đã dồn hết tâm sức của mình nghiên cứu vấn đề ăn mặc của quân dân ta.Những nghiên cứu, đề xuất của ông đã góp phần quan trọng vào xây dựng ngành vệ sinh quân đội, ngành quân nhu và ngành dinh dưỡng Việt Nam sau này. Ý tưởng cải thiện bữa ăn người Việt Nam của ông đã mang theo suốt chiều dài cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc, từ chiến dịch Ðiện Biên Phủ lừng lẫy đến cuộc Tổng tiến công Mùa xuân 1975 giải phóng miền Nam.

Sau khi nước nhà thống nhất, vấn đề nghiên cứu cải tiến bữa ăn tiếp tục được đặt ra với nhiều chương trình nghiên cứu trọng điểm và là cơ sở để thúc đẩy sự ra đời của Viện Dinh dưỡng quốc gia (13-6-1980), mở ra một giai đoạn mới cho sự phát triển khoa học dinh dưỡng ở Việt Nam.

GS Từ Giấy, nhà khoa học tiêu biểu cho quá trình xây dựng và phát triển ngành dinh dưỡng, một huyền thoại của ngành dinh dưỡng Việt Nam và mang tầm thế giới là người viện trưởng sáng lập đầu tiên.

Con người hành động

GS Từ Giấy là con người của hành động. Những nghiên cứu khoa học của ông rất thiết thực. Ý tưởng đeo đuổi suốt cuộc đời ông là ứng dụng khoa học dinh dưỡng vào đời sống để giải quyết những vấn đề thực tế của Việt Nam. Ðề xuất và xây dựng hệ sinh thái vườn – ao – chuồng (VAC) là một đóng góp xuất sắc của ông cho khoa học dinh dưỡng và y tế công cộng, cho đất nước trong lĩnh vực bảo đảm an ninh thực phẩm hộ gia đình, cải thiện bữa ăn và phòng chống suy dinh dưỡng. Hệ sinh thái VAC đã mang lại hiệu quả về kinh tế, làm sạch môi trường, về dinh dưỡng, sức khỏe và ổn định đời sống xã hội ở nông thôn. VAC thể hiện sự kết hợp khéo léo giữa khoa học dinh dưỡng và giải pháp ứng dụng bằng một ngôn ngữ gần gũi, rất Việt Nam, sâu sắc với đầy đủ ý nghĩa nhân văn của dinh dưỡng và phát triển bền vững.
GS Từ Giấy là một nhà hoạch định đường lối chiến lược dinh dưỡng. Ngày 16-9-1995, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch hành động quốc gia về dinh dưỡng. Đây có thể coi là bản tuyên ngôn đầu tiên về đường lối dinh dưỡng ở Việt Nam. Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam được Bộ Y tế phê duyệt ngày 19-9-1996 và 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý được Viện Dinh dưỡng quốc gia soạn thảo và được hội đồng khoa học thông qua là những văn bản cụ thể hóa đường lối dinh dưỡng của Việt Nam.

Cho đến nay, đường lối chiến lược dinh dưỡng vẫn được duy trì, đổi mới phù hợp theo từng giai đoạn và triển khai rất hiệu quả. GS Từ Giấy có công lớn trong đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng một đội ngũ chuyên ngành dinh dưỡng thực phẩm ngày càng lớn mạnh, được đánh giá cao ở trong và ngoài nước.
Giáo sư Từ Giấy - một tài năng tỏa sáng và sự nghiệp cống hiến lớn lao ảnh 3

Lãnh đạo Nhà nước thăm và làm việc tại Viện Dinh dưỡng quốc gia

Ghi nhận những đóng góp lớn lao, những cống hiến xuất sắc ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế, GS Từ Giấy đã được Ðảng và Nhà nước tặng nhiều danh hiệu cao quý: Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động, Giải thưởng Nhà nước về Khoa học công nghệ, Huân chương Ðộc lập hạng Nhì, Huy hiệu 60 năm tuổi Ðảng và nhiều danh hiệu cao quý khác. Cả một cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp khoa học, GS Từ Giấy là tấm gương mẫu mực về tinh thần hiếu học, tinh thần cống hiến không biết mệt mỏi và một nhân cách sống hết mình vì thế hệ tương lai, trở thành tấm gương lớn cho lớp học trò và con cháu noi theo.


GS LÊ DANH TUYÊN –
Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia

Leave a Reply